Mercan Adası adlı romanda olaylar bir adada geçmektedir. Dünya klasiği niteliğinde olan Mercan Adası kitabında üç arkadaşın başından geçen maceralar anlatılmaktadır. En büyük hayali dünyayı dolaşmak olan Ralph 15 yaşına bastığında ailesinden izin alarak büyük okyanusa açılır. Gemide çalışan Ralph gemideki tayfalardan Jack ve Peterkin’le arkadaş olur. Bu üç arkadaş maceralı yolculuğuna devam ederken, korkunç bir kasırga çıkar ve gemileri batar. Büyük dalgalarla boğuşan üç arkadaş hayatta kalma mücadelesi verir. En sonunda dev dalgalar onları bir adaya sürükler. Ralph Rover, Jack Martin ve Peterkin Gay adındaki bu üç kafadar çıktıkları adayı keşfetmek için her tarafı gezerler. Gemiden kurtardıkları ve adada temin ettikleri yiyeceklerle hayatta kalmayı başarırlar.

Kitap beni okudukça içine çekti ve sarıp sarmaladı. Kim bilir bu kitabın benim hayatımda bu kadar iz bırakmasının sebebi Ralph’ ın dünyayı dolaşma hayalidir ya da uçsuz denizler veya gizemli bir ada…

Ben çocukluğunu köyde geçiren, köyün çamurlu yollarında özgürce kirlenen ve hayalleri köy sınırlarını aşan bir çocuktum. Gökyüzüne bakıp o sonsuzluğun altında yer alan başka şehirleri, başka hayatları düşler onları keşfetmeyi arzulardım bir de denizleri ve gemileri çok merak ederdim sanırım ben merak etmeyi severdim.

Bu kitabın kahramanları ile birlikte ben de yolculuğa katıldım, ben de onlarla maceralara atıldım ve o adayı birlikte keşfettik bunu kimse öğrenemedi şimdiye kadar hep kitapla aramızda bir sır olarak kaldı şşşş kimse duymasın… =)

Psikolojik Danışman Ahmet Kılıç

Bir Çocuğun Hayal Gücüne Dokunan Kitap: “Mercan Adası” yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Geçmiş yıllarda; çocukların yas sürelerinin yetişkinlerden kısa olduğu düşünülürken, son yıllarda yapılan araştırmalar çocukların anne veya babalarını kaybettiklerinde geri dönüşleri için uzun süre yakarış halinde olduklarını ve güvenilir bir dinleyici bulduklarında acılarını ifade ettiklerini ortaya koymuştur.

Çocuklar da yetişkinler gibi benzer yas süreçleri yaşar ve ölüme benzer tepkiler verirler. İki grup arasındaki en önemli fark ise; çocuklarda kayıp deneyiminin genellikle psikolojik sorunlara sebep olabilmesidir. Çünkü kayıp, çocuklar ve ergenler için ayrılma kaygısını beraberinde getirmektedir. Bu sebeple, çocuklar için kendisine destek veren birinin varlığı daha önemlidir. Çocuklar; bilhassa küçük yaşlarda ebeveyn kaybı ile ortaya çıkan sevgi eksikliğini ebeveynin yerine gelecek sevgi ve ilgi gösteren bir başka yetişkin ile büyük oranda tamamlayabilir. Bu eksikliğin uzun süreli duygusal boşluğa dönüşmemesi için önlem almak gerekmektedir.

Çocukların Yas Tepkileri

Çocukların ilk tepkileri genellikle; şok ve inanmama, korku, donup kalma- hissizlik ve ender olarak hiç tepki vermeme- her zamanki davranışlara devam etme şeklinde görülmektedir.
Hiç tepki vermeyen, haberi almasının ardından “Oyun oynamaya devam edebilir miyim?” gibi sorular soran çocuklar için; yaş dönemine göre henüz ölümü kavrayacak olgunlukta olmadığı ya da bu haberle yüzleşmek için hazır olmadığı düşünülebilir.

Uzun Dönemde Ortaya Çıkan Tepkiler

Kaygı: Çocuklar geride kalan ebeveynin ve sevilen yakınların da öleceğine dair yoğun kaygı yaşarlar.

Canlı Anılar: Özellikle ölüm anına birebir şahit olmuş çocuklarda bu kriz anını canlı tutan bir üst bellek oluşması sonucu sıklıkla bu kötü anı oldukça canlı şekilde tekrar tekrar hatırlayabilirler.

Uykuya Dalmada Zorluk: Ölüm kavramı uyku ile ilişkilendirildiyse uyumaktan korkma ve uykuya direnme, aile bireylerinin uyuyunca öleceğinden korkma, uykuda nefeslerini dinleme gibi davranışlar ortaya çıkabilir. Kabus görüp bir yetişkinle uyumayı talep edebilirler.

Üzüntü ve Özlem: Kaybedilen kişiye duyulan özlemle birlikte içe kapanma, ağlama, anıları canlı tutma, ölen kişi ile kendini özdeşleştirme gibi tepkiler görülebilir.

Öfke: Sevdikleri kişiyi elinden aldığı için ölüme, Allah’a, bu ölümü engelleyemediği için yakınındaki diğer kişilere ve kendilerine öfke duyup bunu sert tepkilerle dışa vurabilirler.

Suçluluk, Kendini Kınama ve Utanç: Çocuklar ben-merkezci yapılarından dolayı yaşanan olayların sorumluluğunu kendilerine yükleme eğiliminde olabilirler ve bundan dolayı utanç hissedebilirler.

Okul Sorunları ve Fiziksel Şikayetler: Çocuğun yaşadığı kaybın ardından özellikle ilk birkaç yıl okul sorunları yaşaması ihtimali yüksektir. Bu dönemde dikkatini toplaması da güçleştiğinden ders başarısında bir düşüş gözlenebilir. Fiziksel şikayetlerden; özellikle baş ve kas ağrıları ve gerginlik sebebiyle oluşabilecek başka ağrılar da gözlenebilir.

Çocuklardaki yas tepkileri; bazen ağlama nöbetleri, başkaldırılar, ebeveyne vurma ve onları tekmeleme biçiminde açığa çıkabilir. Bazen çocukların bu tepkileri, ebeveyni girdikleri derin yastan kurtarma çabası olarak da kabul edilebilir. Onaylanmayan davranışlarda bulunarak ilgilerini üzerine çekip, onları depresyondan çıkmaya zorlayabilirler.

Yaşa Göre Ölüm Kavramını Anlamdırma:

0-3 Yaş Aralığı: Bu yaş aralığındaki çocuklar, ölümü kavrayabilecek soyut düşünce düzeyinde olmadıklarından; ölümü “uzun bir uyku” şeklinde somutlaştırabilirler. Bu da ölen kişinin geri geleceğine dair bir inanç oluşturmalarına sebep olabilir. Bu yanlış inanç ileriki yaşlarda uyumaktan korkma ya da uyuyan ebeveyni kaybetme korkusu olarak ortaya çıkabileceğinden kaçınılması gereken bir benzetmedir. Bu yaş grubundaki çocuklara; ölen kişinin yokluğu anlatılırken “uzun bir uykuya daldı” ya da “bir yolculuğa çıktı” benzeri ifadeler kullanmaktan kaçınmak gerekmektedir.

4-5 Yaş Aralığı: Çocuk, bu yaşlardan itibaren az da olsa ölüm gerçeğini anlayacak seviyededir. Bu yaş grubundaki çocuklara ölüm kavramı anlatılırken, doğadan ya da hayvanlardan faydalanılabilir. İlkbaharda yaprakların yeşermesi, sonbaharda sararıp dökülmesi gibi.

6-10 Yaş Aralığı: Bu yaşlardan itibaren; çocuğun ölüm haberini aldıktan sonraki ruh durumu da göz önünde bulundurularak (aşırı duygusal tepkiler verdiyse, ağlama krizleri gibi, katılması önerilmez) cenazeye katılması önerilmektedir. Bu katılım; üzüntüsünü daha somut şekilde sona erdirmesine ve inkardan uzaklaşmasına katkı sağlayacaktır.

10 yaş sonrasında; çocuklarda yetişkinlere benzer yas tepkileri görülür. Mutsuzluk açıkça bellidir. Çocuk yaşadığı acının etkisiyle gerçeklerden uzaklaşıp hayallere sığınabilir.

Çocuğa Ölüm Haberi Nasıl Verilmeli?

Bu konuda bir karar verebilmek adına; öncelikli olarak çocuğun yaş döneminin özelliklerini ve ölüm hakkındaki alt yapısını bilmek gerekmektedir. Bu konuda çok kaygılı iseniz; bir uzmandan (Pedagog, Çocuk Psikoloğu, Psikolojik Danışman vb.) yardım alınabilir.

Bununla birlikte, çocuğun yaş dönemine uygun olarak gerçeği fazla vakit kaybetmeden açıklamak gerekmektedir. Dikkat edilecek en önemli hususlar:

– Haber mümkün olduğunca kısa sürede verilmeli.
– Çocuğa soru sorması için olanak tanınmalı, soruları dürüstçe cevaplanmalı.
– Yaşanan ölümün sebebi çocuğa net şekilde açıklanmalı ve içine girecekleri suçluluk duygusu engellenmelidir. (Yaramazlık yaptığım için annem/ babam öldü gibi yanlış inançların önüne geçilmeli.)
– Ölüm korkusuna ya da diğer yakınları kaybetme korkusuna sebep olacak benzetmelerden kaçınılmalıdır. (Uzun bir yolculuğa çıktı, uykuya daldı gibi)
– Yapılan araştırmalar çocukların sanılanın aksine ebeveyn kayıpları ile ilgili konuşmaktan kaçınmadıklarını; güvenebilecekleri kişilere kendilerini açmaya meyilli olduklarını göstermiştir. Bu sebeple çocuğun duygularını ifade etmesine fırsat vermek gerekmektedir.

Ebeveyn Kaybı Sonrası Çocuğa Nasıl Yardımcı Olunabilir?

– Ölümün ardından ev içindeki matem ortamı süreklilik göstermemelidir.
– Çocuk, duygularını ifade etmesi için yüreklendirilmeli, ağlamalarına ya da tepkilerine engel olunmamalıdır.
– Ölen anne/baba/kardeşin fotoğrafları oldukları yerde kalmalı; özlem duygusu hakim olduğunda ve özel günlerde mezarlık ziyaretleri yapılmalıdır.
– Çocuğun yaşadığı duygusal durum göz önüne alınarak aşırı korumacı olmak yerine ilişkiler normal düzeyde tutulup; sevgi verilmelidir.
– Mümkün olduğu müddetçe, çocuğun alıştığı düzen, okuduğu okul ve yaşam çevresi olduğu gibi kalmalıdır.
– Ölümü izleyen günlerde; çocuğun okul dışı etkinlikleri arttırılmalı, boş zaman etkinlikleri sayesinde bedenen yorgun olması sağlanıp kafasında çeşitli senaryolar kurmasını engellemeye çalışmak gerekmektedir.
– Çocuk sıkça, onu anlayabilen, yaşadıklarıyla empati kurabilecek kuzen, yeğen, arkadaşları ile görüştürülmeli; kaybedilen ebeveynin yerine bir süre model olabilecek bir yetişkin ile ilişki kurması sağlanmalıdır.
– Eğer bu konuda çocuğunuza gerektiği kadar destek olamadığınızı, hatta kendinizin de yas dönemini atlatmak için yardıma ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız; çok vakit kaybetmeden bir uzmandan psikolojik destek alabilirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar

Çocuğu Anlamak ve Tanımak/ Prof. Dr. Haluk Yavuzer – Remzi Kitabevi 2003.
Ana- Baba ve Çocuk/ Prof. Dr. Haluk Yavuzer- Remzi Kitabevi 2014.
Çocukta Yas- Anne- Baba El Kitabı/ Türk Psikologlar Derneği
Çocuklarda Yas- Psikolojik Danışman Nuray Ergün/ Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları 2005.

Çocukta Ebeveyn Kaybı ve Yas yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Bütün bunlar göz önüne alındığında; tüm bu önemli dönüm noktalarını, o dönemleri yaşayan çocukların genel özelliklerini ve yaşanacak olası problemlerin çözüm önerilerini ortaya koyan bir kitap: “Çocuk Neyi Neden Yapar?”

Benzer sorunlarla karşılaşmış ailelerin Adem Güneş’e danıştıkları konular ve onlara verilen cevapları da barındıran bu kitap yaşadığınız sorunlara nokta atışı yapan bir nitelik taşıyor.

İçerikten bazı başlıklar paylaşmak gerekirse: Kardeş kıskançlığı, Çocuklarda uyku düzeni, Parmak emme, Kaba ve çirkin sözler, Tırnak yeme, Çocuk ve yalan, İnatçılık, Hırçınlık, Teknoloji bağımlılığı…

“Çocuğum neden böyle davranıyor, ona nasıl davranacağımı bilemiyorum.” endişesini yaşayan anne-babalar ve çocuk eğitimi ile ilgilenen meslek grupları için şiddetli tavsiyemdir.

Keyifli okumalar…

Çocuk Neyi Neden Yapar? yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Sağlıklı çocuk eğitiminde sağlıklı aile ilişkilerini temel alan eser; aile içi iletişim, çocuklarda disiplin ve sorumluluk bilinci, çocukla doğru iletişim ve kullanılan beden dili, okul öncesi ve okul çağı çocuklarında görülebilecek temel sorunlar ve çözüm önerileri gibi pek çok başlık altında hazırlanmıştır.

Verilen konu başlıkları altında kuramsal açıklamalar ve sonrasında verilen önerilerle kitabın yaşama geçirilebilirliği arttırılmıştır; aslında bu kadar uzun süredir baskıya devam etmesinin ve 33. Baskıya ulaşmasının bir sebebi de bu olarak düşünülebilir.

Yavuzer; kitabı hazırlarken çocuk eğitiminde doğru bildiğimiz yanlışları göz önüne koymak adına, yanlış ve doğru davranışlarla birlikte resimlendirilerek sunulmasını sağlamıştır. Bu bağlamda; bu eser var olan sorunları çözümleyebilmek ve çocuk eğitiminde yeni bir başlangıç yapmak isteyen anne-baba ve öğretmenlere şiddetle tavsiyemdir.

İyi okumalar…

Not: Bu eser, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından ilk ve orta dereceli okul öğretmenlerine tavsiye edilmiştir.

Prof. Dr. Haluk Yavuzer- Çocuk Eğitimi El Kitabı
Remzi Kitabevi- Eylül, 2015.

Çocuk Eğitimi El Kitabı yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Kitap, uzun yıllardır kullanılmış çocuk eğitimi yöntemlerine taban tabana zıt diyebileceğimiz bakış açıları içeriyor. Kendi deyimiyle, “Ne diyor bu adam?” dedirtecek fikirler var kitapta. Güzel olansa bu farklı diye tabir ettiğimiz düşüncelerin okuru yakalayabiliyor olması. Bu durumun Adem Güneş’in çocuk eğitiminde vicdanlı olmayı tavsiye ederken, bizim de çocuk ruhumuza dokunması sayesinde olduğuna inanıyorum.

Üniversite eğitimim sırasında tanıştığım, çok değer verdiğim hocam, Dr. İsmail Hakkı Tomar danışma sırasında danışanı şaşırtmak gerektiğini söylerdi, aklımızı ve dilimizi ustaca kullanmamız gerektiğini. Adem Güneş’in kitaplarında da bu var aslında. Anne-babayı, eğitimciyi kısacası okuru şaşırtıyor. Eşit davranmanın kardeş kıskançlığını arttıracağı konusunda kaleme aldığı yazıda olduğu gibi… Bildiğimizi ve doğru olduğunu sandığımız terbiye yöntemlerinin tahtını sallayarak…

Anne- babalara çocukları ile çocuk olmanın ve bu maceranın tadını çıkarmanın mümkün olduğunu anlatan bu kitabı şiddetle ve böyle bilim insanlarına sahip olmanın verdiği gururla tavsiye ediyorum.

Keyifli okumalar….

Uzman Pedagog Doktor Adem Güneş- Çocuk Eğitiminde Doğru Bilinen Yanlışlar
Timaş Yayınları, 2015.

Çocuk Eğitiminde Doğru Bilinen Yanlışlar yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk kitabı, psikoloji, PDR gibi alanlarda ders kitabı olarak kullanılabilecek teorik bir içeriğin yanı sıra gündelik yaşam içerisinde ebeveynlerin de rehber olarak kullanabileceği nitelikte. Samimi bir üslup ile ele alınmış olan kitap, gelişim psikolojisiyle birlikte toplumsal yaşamı da düzenleyebilecek içeriklere sahip. Aslında, benzer kitaplardan da bu açıdan ayrılmaktadır.

Lisans eğitimim sırasında kendisinden ders almış, bilgilerinden faydalanabilmiş bir psikolojik danışman olarak, hocam Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çetinkaya’nın kitabını anne-babalara, meslektaşlarıma ve eğitimcilere şiddetle tavsiyemdir.

Keyifli okumalar…

Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çetinkaya- Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk
Empati Yayınları- Şubat 2010

Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Bu kaygıları taşıyarak kitapları araştırdığım sırada rastladım Adem Güneş’e. Kitaplarını okumaya başlayınca hem çok sevindim bulduğum hazineye, hem de geç bulduğum için biraz hayıflandım.

Şu sıralar kulağıma en hoş gelen tanımlama Adem Güneş için kullanılıyor:
O bir “Çocuk Dostu”

Çocuk Deyip Geçmeyin isimli kitabı, yazarın Aksiyon Dergisi’nde kaleme aldığı yazılardan derlenerek hazırlanmış. Odak noktası ise, “Çocuktur, unutur.” yanılgısı…

Bu yanılgı ile hafızası unutsa bile duygu dünyası yaralanmış çocuklara ve onların ailelerine, öğretmenlerine bir çıkış kapısı açıyor Adem Güneş. Çocuktan yana yepyeni bir pencere aralıyor.

Günlük hayatta sıkça karşılaştığınız sorunların çözümlerini bulabileceğiniz, sizi anlayan bir kitap “Çocuk Deyip Geçmeyin”.

Şiddetli tavsiyelerimle, iyi okumalar…

Kitabın Önsözünden:

“Çocuk zihninin savunması yoktur, çocuk ne yaşarsa o olur. Değer verilen çocuk, değerli olur. Ve çocuğa değer vermek ona bir lütuf değil, insan olarak onun en doğal hakkıdır. Gelecek, “çocuk deyip geçmeyen” ebeveyn ve eğitimcilerle inşa edilecektir.”

Pedagog Adem Güneş – Çocuk Deyip Geçmeyin
Timaş Yayınları, 2015

Çocuk Deyip Geçmeyin! yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Filme ismini veren “iyi dinozor” ve onun sevimli ailesi gözünden seyrediyoruz kurgulanan dünyayı. Kendi hallerinde, hayatta kalma telaşı yaşayan bir ailenin küçük sorunlarına tanıklık ediyoruz, sonradan aralarına katılan küçük bir misafirle birlikte.

Her animasyonda olduğu gibi bazı mesaj kaygıları var İyi Dinozor’un da. Ama hem anne-baba olmayı, hem farklı gelişen çocukları hem de arkadaşlık ilişkilerini bu denli ustaca içine sindirebilmiş bir film daha görmemiştim!

Başlıktaki ateş böceklerinden hiç bahsetmedin diyorsanız, o da işin sürprizi olsun.

Çocuklarınız ve eşinizle bu maceraya ortak olmak için ara yıl tatili çok güzel bir fırsat, kaçırmayın derim.

İyi seyirler…

Yönetmen: Peter Sohn
Senaryo: Bob Peterson, Peter Sohn, Erik Benson
Tür: Animasyon, Macera, Komedi, Aile, Fantastik
IMDB: 7.0
Vizyon Tarihi: 15 Ocak 2016 (Türkiye)
Müzik: Jeff Danna, Mychael Danna

Ateş Böcekleri İçinde: İyi bir Dinozor yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Psikoloji tarihinde hayvanların davranış yönlendirmesi için sıkça başvurulan bu yöntemler çocuk eğitimine uyarlanmaya çalışılırken vahim sonuçlar ortaya çıkarabilmektedir. Diğer canlılardan sahip olduğu; akıl, onur, kalp ve vicdan ile ayrılan insan bilhassa çocukluk döneminde yaşadığı olumsuz deneyimlerin acısını yaşamı boyunca taşıma riski ile karşı karşıya gelmektedir. Bu olumsuz deneyimlerin başında şimdilerde eğitimin ayrılmaz bir parçası sayılan cezalar gelmektedir.

Çocuk Terbiyesinde Ceza Kullanımının Doğuracağı Olumsuz Sonuçlar

Ceza, bir başka anormal davranışı tetikler

Ceza ile eğitilmeye çalışılan çocukların birçoğu yaşadığı olumsuz yaşantı içerisinde gururunu korumaya çalışır. Bu sebeple, o an aldığı ceza ile davranışı tekrarlamaktan vazgeçse de yaşadığı kırgınlığı başka bir olumsuz davranış ile ortaya koyar. Ceza aldıkça davranışları daha da kötüye giden çocuğunun yaşadığı kısır döngüyü fark edemeyen anne babalar, çare olacağını düşündükleri yöntemi ısrarla uygulamayı sürdürürler.

Ceza, utanma hissini yok eder, vicdanı köreltir

Çocuğun davranışını şekillendirmeye çalışırken uygulanan cezalar bir süre sonra etkisini kaybeder. Hata yaptığında sürekli aşağılanan, şiddet gören çocuk bir zaman sonra –kendini korumak adına- bu uyaranlara karşı kendini kapatacaktır. Anne-babaların “Ne yapsam, ne söylesem işe yaramıyor” diye isyan ettikleri durumlar aslında tam olarak da cezanın çözüm yöntemi olarak kullanılması sebebiyle ortaya çıkmaktadır.

Ceza, “ezilmişlik” duygusunu oluşturur

Ceza, “güçlü ve zayıf” kavramlarına dayanan bir sistemdir. Şöyle ki, güçlü olan cezalandırır, zayıf olan boyun eğer. Aldığı cezalar sebebiyle, kendini ifade edemeyen, kendini savunamayan ve çaresiz kalan çocuklar ileriki yaşamları boyunca da başlarına gelebilecek haksızlıklar karşısında sessiz kalma potansiyeli taşıyacaklardır.
Okulda, sosyal çevresinde geri planda kaldığından hatta kendini ezdirdiğinden şikâyet ettiğimiz çocuklarımız ne yazık ki; bu hale erken çocukluk yaşantılarında aldığı cezalar sebebiyle gelmektedir.

Ceza, kontrolsüz öfkeyi körükler, nefret duygusunu besler

Aldığı cezanın etkisiyle ezilmişlik duygusu yaşayan çocuk, kendini ifade edemezse bastırdığı duygular öfke ve nefret olarak ortaya çıkabilir. Sosyal yaşam içinde ya da okullarda baş edilemediği söylenen, arkadaşlarına korkusuzca şiddet uygulayan çocuklar, ne yazık ki, benzer bir tavrı aile içinde yaşamaktadır.

Ceza, ikiyüzlülüğe ve yalana kapı açar

7 yaşın altındaki çocuklar; yaptıkları davranışları ve kendi benliklerini birbirinden ayırma idrakine sahip olmadıklarından aldıkları cezayı daha ağır algılarlar. Cezayı neden aldığını idrak edemeyen, davranışın yanlış olduğunu vicdanen kabullenememiş çocuklar; sevilmeme ya da ceza korkusuyla ikinci bir kimlik geliştirirler. Bunun sonucunda da, var olan duruma göre şekil alan, sağlıklı kimlik gelişiminden yoksun, en mühimi de doğru söyleyip söylemediklerinden emin olunamayan birer birey halini alabilirler.

Ceza, ceza verenin saygınlığını azaltır

Ceza, kim tarafından uygulanırsa uygulansın çocuk için yıkıcı etkiye sahiptir. Bir de bütün varlığı ile bağlı olduğu anne-babası tarafından cezalandırılmak çocuğun gözündeki “anne-baba” algısını yıkmaktadır. Anne-babasına karşı hissetmesi gereken sevgi ve güven duyguları önce zarar görmekte ilerleyen yıllarda ise tamamen ortadan kalkmaktadır.

Ceza alan ceza vermeyi öğrenir

Ceza ile eğitim trans-jenerasyon özelliği taşır. Diğer bir ifadeyle; ailede görülen özelliklerin çocukta da ortaya çıkması durumudur. Ne yazık ki, çocuğuna ceza veren, şiddet uygulayan anne-babaların çocukluk yaşantılarında benzer durumları yaşamış oldukları görülmektedir. Ceza ile eğitilen bireyler ilerleyen yıllarda, yalnızca çocuklarına değil; eşine, çalışanlarına ceza vermekte hiçbir mahsur görmemektedir.

Bir kabahatin cezalandırılabilmesi için kişinin cezai ehliyetinin olması, yaptığı hatanın kasıt içermesi ve kişinin davranışının sonuçlarını üstlenebilecek yeterlilikte olması gerekmektedir. Bu da bir çocuk için ancak ergenlik dönemi sonlarına denk gelmektedir. O yaş dönemine kadar ceza ile eğitilen çocukların ruhlarının, güven duygularının ve en çok da onurlarının zarar gördüğü gerçeği bu denli ortadayken; aile içinde ve okulda uygulanan yöntemleri bir kez daha gözden geçirmek gerekmektedir.

Yaralanılan Kaynaklar

Pedagog Adem Güneş – Çocuk Eğitiminde Pozitif İletişim, 2015.
Pedagog Adem Güneş – Çocuk Eğitiminde Doğru Bilinen Yanlışlar, 2015.
Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çetinkaya – Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk, 2010.
Prof. Dr. Haluk Yavuzer – Çocuk Eğitimi El Kitabı, 2015.

Çocuk Eğitiminde Ceza ve Olumsuz Sonuçları yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Toplumun evlilik kurumuna olan olumlu bakış açısı, zaman zaman mutsuz olan, şiddet yaşayan aileleri bile boşanma düşüncesinden geri bırakmaktadır. Bununla birlikte çiftler, çocuklarının varlığını göz önünde bulundurarak da boşanma ihtimalini göz önüne bile almazlar. Oysa yapılan araştırmalar göstermiştir ki, mutsuz olma pahasına sürdürülen evlilikler, çiftlere ve çocuklara boşanmaktan daha fazla zarar vermektedir.

Önemli olan, boşanma sürecini doğru yönetip hem çocukların hem de çiftin en az zararla yeni duruma uyum sağlamalarını sağlayabilmektir. Belki de bu konuda mühim nokta da bireylerin sadece çift olmaktan vazgeçtiklerini, bununla birlikte anne-baba vasıflarının devam ettiğini anlatmak ve çocuklara bunu hissettirebilmektir.

Gerekli özenin gösterilmediği durumlarda ortaya vahim sonuçlar çıkabilmektedir. Dünyada yapılan araştırmalar, incelenen suçlu gruplarının %40’ının parçalanmış ve eksik aileden geldiğini göstermektedir. Yavuzer’in araştırmaları ise; hükümlü gençlerimizin %22’sinin parçalanmış ve eksik ailelerden geldiğini ortaya koymaktadır.

Gelişim Dönemlerine Göre Çocukların Boşanmaya Tepkileri ve Çözüm Önerileri

1-3 yaş aralığındaki çocuklar; anne- babadan birinin taşındığını fark etse de sebebini idrak edemez. Artan ağlamalar, uyku sorunları, alta kaçırma, parmak emme gibi gerileme davranışları, öfke patlamaları, ısırma ve rahatsız edici davranışlar gözlemlenebilir.

Bu sorunların ortaya çıkmaması ya da var olanların en aza indirgenmesi adına; günlük hayatın rutinine devam etmek, sürekli kaygılı görünmekten kaçınmak ve çocukla verimli zaman geçirmek olumlu sonuçlar doğurabilir.

3-6 yaş aralığındaki çocuklar; anne-babadan birinin eskisi gibi yanlarında olmadığını fark etse de boşanmanın anlamını kavrayamaz. Öfkeli ve hırçın davranır, uyku düzeni bozulur ve kâbuslar eşlik edebilir, yaşananların sorumlusu olarak kendini görebilir.

Bunlarla başa çıkabilmek adına, çocuğa durumun sorumlusunun kendisi olmadığını net şekilde anlatmak, ne zaman isterse ayrı yaşadığı ebeveynini görebilmesine olanak sağlamak, çocuğa duygularını ifade edebileceği etkinlik ortamları sağlamak (resim, oyun vb.), çocuğu konuşma konusunda cesaretlendirmek sizi çözüme ulaştıracak adımlar olabilir.

6-11 yaş aralığındaki çocuklar; boşanma kavramını ve anne-babasının artık eskisi gibi bir arada olamayacağını anlayabilir. Bozulan uyku düzenine, baş ve karın ağrıları, kimsenin onu okuldan almayacağına dair kaygılar, aldatılmışlık hissi, istenmeme korkusu ve yanında olan aile bireyine öfkesini kusma nöbetleri eşlik edebilir.

Bu gibi durumlara çözüm getirebilmek adına; çocukla özel zamanlar geçirmek, planlar yapmak, yüz yüze iletişim kurmaya özen göstermek, ev dışında aktif olmasını sağlayarak duygusal boşalma yaşamasına yardımcı olmak, sürece dair tüm sorularını cevaplamak beklenen sonuçları verebilir.

Boşanma Sürecini Kolay Atlatabilmek Adına Çözüm Önerileri

• Kent, ev ve bakıcı değişiklikleri için çocuğa zaman tanımak, bu değişiklikler için acele etmemek çocuğun ruh durumunun daha sakin kalmasına yardımcı olmaktadır. Hatta mümkünse, çocuğun yaşam tarzında ve okulunda değişiklik yapmamak ayrılığa uyumu kolaylaştırabilmektedir.
• Öyle bir ihtimal söz konusu değilse; şaka yollu dahi olsa; “Sen istersen barışırız.” gibi ifadelerden kaçınmak gerekmektedir.
• Anne-baba kendi aralarındaki çekişmeleri çocuğa yansıtmaktan kaçınmalıdır. Birbirleri hakkında olumsuz konuşmalar yapmamak; çocuğun anne-baba algısının değişmemesi ve gelecek kaygısı yaşamaması adına önem arz etmektedir.
• Kaybedilen aile ortamının endişesi ile çocuğa abartılmış sevgi gösterilerinde bulunmak, anne-baba olma yarışına girmek çocuğu kötü yönde etkilemektedir.
• Tekrar evlilik düşünen anne-babaların ilk önce boşanma sürecini atlatmayı beklemeleri, çocuğun sürece uyumu için zaman vermeleri hem çocuk hem de yeni kurulacak ailenin sağlam temeller üzerine kurulabilmesi için oldukça önem taşımaktadır.
• Yepyeni bir hayata başlayan siz ve çocuğunuz için profesyonel bir yardım almak hem yaşananların kolay atlatılmasını sağlayabilir hem de anne-çocuk ya da baba-çocuk ilişkileri adına yepyeni bir sayfa açabilir.

Huzurlu, mutlu günler geçirmeniz dileğiyle…

Yararlanılan Kaynaklar

Prof. Dr. Haluk Yavuzer, Çocuğu Tanımak ve Anlamak, 2014
Prof. Dr. Haluk Yavuzer, Ana-Baba ve Çocuk, 2014
Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çetinkaya, Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk, 2010

Boşanma Süreci ve Çocuk yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.