Penguen dergisinden tanıdığımız Erdil Yaşaroğlu, Selçuk Erdem’in başını çektiği bu oluşum çocuklarımızı mizahla tanıştırma amacı güdüyor. 7-13 yaş aralığına hitap eden Süper Penguen, sadece karikatür dergisi değil. Aynı zamanda mizahi öykülerin, film tanıtımlarının, evrenden dikkat çekici kısa haberlerin yer aldığı, en önemlisi karikatür çizmeyi öğreten bir dergi. Kendilerinin de dediği gibi: “Çünkü okulda karikatür dersi yok!” =)

Çocukların çizdiği karikatürlerin de Penguen Dergisi geleneğinde olduğu gibi “Yumurtalar” ismi altında yayınlandığını da belirtip sizi Süper Penguen almaya doğru uğurlayayım =)

Not: Bu tanıtım yazısı için küçük bir araştırma yaparken derginin içeriğinin psikologlar ve uzmanlar tarafından incelenerek yayınlandığını da öğrenmiş olup,  tanıtım yazısını yazdığım için ayrıca memnun olduğumu belirtmek isterim. =)

“Çünkü Bütün Çocuklar Süperdir!” yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Mercan Adası adlı romanda olaylar bir adada geçmektedir. Dünya klasiği niteliğinde olan Mercan Adası kitabında üç arkadaşın başından geçen maceralar anlatılmaktadır. En büyük hayali dünyayı dolaşmak olan Ralph 15 yaşına bastığında ailesinden izin alarak büyük okyanusa açılır. Gemide çalışan Ralph gemideki tayfalardan Jack ve Peterkin’le arkadaş olur. Bu üç arkadaş maceralı yolculuğuna devam ederken, korkunç bir kasırga çıkar ve gemileri batar. Büyük dalgalarla boğuşan üç arkadaş hayatta kalma mücadelesi verir. En sonunda dev dalgalar onları bir adaya sürükler. Ralph Rover, Jack Martin ve Peterkin Gay adındaki bu üç kafadar çıktıkları adayı keşfetmek için her tarafı gezerler. Gemiden kurtardıkları ve adada temin ettikleri yiyeceklerle hayatta kalmayı başarırlar.

Kitap beni okudukça içine çekti ve sarıp sarmaladı. Kim bilir bu kitabın benim hayatımda bu kadar iz bırakmasının sebebi Ralph’ ın dünyayı dolaşma hayalidir ya da uçsuz denizler veya gizemli bir ada…

Ben çocukluğunu köyde geçiren, köyün çamurlu yollarında özgürce kirlenen ve hayalleri köy sınırlarını aşan bir çocuktum. Gökyüzüne bakıp o sonsuzluğun altında yer alan başka şehirleri, başka hayatları düşler onları keşfetmeyi arzulardım bir de denizleri ve gemileri çok merak ederdim sanırım ben merak etmeyi severdim.

Bu kitabın kahramanları ile birlikte ben de yolculuğa katıldım, ben de onlarla maceralara atıldım ve o adayı birlikte keşfettik bunu kimse öğrenemedi şimdiye kadar hep kitapla aramızda bir sır olarak kaldı şşşş kimse duymasın… =)

Psikolojik Danışman Ahmet Kılıç

Bir Çocuğun Hayal Gücüne Dokunan Kitap: “Mercan Adası” yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Geçmiş yıllarda; çocukların yas sürelerinin yetişkinlerden kısa olduğu düşünülürken, son yıllarda yapılan araştırmalar çocukların anne veya babalarını kaybettiklerinde geri dönüşleri için uzun süre yakarış halinde olduklarını ve güvenilir bir dinleyici bulduklarında acılarını ifade ettiklerini ortaya koymuştur.

Çocuklar da yetişkinler gibi benzer yas süreçleri yaşar ve ölüme benzer tepkiler verirler. İki grup arasındaki en önemli fark ise; çocuklarda kayıp deneyiminin genellikle psikolojik sorunlara sebep olabilmesidir. Çünkü kayıp, çocuklar ve ergenler için ayrılma kaygısını beraberinde getirmektedir. Bu sebeple, çocuklar için kendisine destek veren birinin varlığı daha önemlidir. Çocuklar; bilhassa küçük yaşlarda ebeveyn kaybı ile ortaya çıkan sevgi eksikliğini ebeveynin yerine gelecek sevgi ve ilgi gösteren bir başka yetişkin ile büyük oranda tamamlayabilir. Bu eksikliğin uzun süreli duygusal boşluğa dönüşmemesi için önlem almak gerekmektedir.

Çocukların Yas Tepkileri

Çocukların ilk tepkileri genellikle; şok ve inanmama, korku, donup kalma- hissizlik ve ender olarak hiç tepki vermeme- her zamanki davranışlara devam etme şeklinde görülmektedir.
Hiç tepki vermeyen, haberi almasının ardından “Oyun oynamaya devam edebilir miyim?” gibi sorular soran çocuklar için; yaş dönemine göre henüz ölümü kavrayacak olgunlukta olmadığı ya da bu haberle yüzleşmek için hazır olmadığı düşünülebilir.

Uzun Dönemde Ortaya Çıkan Tepkiler

Kaygı: Çocuklar geride kalan ebeveynin ve sevilen yakınların da öleceğine dair yoğun kaygı yaşarlar.

Canlı Anılar: Özellikle ölüm anına birebir şahit olmuş çocuklarda bu kriz anını canlı tutan bir üst bellek oluşması sonucu sıklıkla bu kötü anı oldukça canlı şekilde tekrar tekrar hatırlayabilirler.

Uykuya Dalmada Zorluk: Ölüm kavramı uyku ile ilişkilendirildiyse uyumaktan korkma ve uykuya direnme, aile bireylerinin uyuyunca öleceğinden korkma, uykuda nefeslerini dinleme gibi davranışlar ortaya çıkabilir. Kabus görüp bir yetişkinle uyumayı talep edebilirler.

Üzüntü ve Özlem: Kaybedilen kişiye duyulan özlemle birlikte içe kapanma, ağlama, anıları canlı tutma, ölen kişi ile kendini özdeşleştirme gibi tepkiler görülebilir.

Öfke: Sevdikleri kişiyi elinden aldığı için ölüme, Allah’a, bu ölümü engelleyemediği için yakınındaki diğer kişilere ve kendilerine öfke duyup bunu sert tepkilerle dışa vurabilirler.

Suçluluk, Kendini Kınama ve Utanç: Çocuklar ben-merkezci yapılarından dolayı yaşanan olayların sorumluluğunu kendilerine yükleme eğiliminde olabilirler ve bundan dolayı utanç hissedebilirler.

Okul Sorunları ve Fiziksel Şikayetler: Çocuğun yaşadığı kaybın ardından özellikle ilk birkaç yıl okul sorunları yaşaması ihtimali yüksektir. Bu dönemde dikkatini toplaması da güçleştiğinden ders başarısında bir düşüş gözlenebilir. Fiziksel şikayetlerden; özellikle baş ve kas ağrıları ve gerginlik sebebiyle oluşabilecek başka ağrılar da gözlenebilir.

Çocuklardaki yas tepkileri; bazen ağlama nöbetleri, başkaldırılar, ebeveyne vurma ve onları tekmeleme biçiminde açığa çıkabilir. Bazen çocukların bu tepkileri, ebeveyni girdikleri derin yastan kurtarma çabası olarak da kabul edilebilir. Onaylanmayan davranışlarda bulunarak ilgilerini üzerine çekip, onları depresyondan çıkmaya zorlayabilirler.

Yaşa Göre Ölüm Kavramını Anlamdırma:

0-3 Yaş Aralığı: Bu yaş aralığındaki çocuklar, ölümü kavrayabilecek soyut düşünce düzeyinde olmadıklarından; ölümü “uzun bir uyku” şeklinde somutlaştırabilirler. Bu da ölen kişinin geri geleceğine dair bir inanç oluşturmalarına sebep olabilir. Bu yanlış inanç ileriki yaşlarda uyumaktan korkma ya da uyuyan ebeveyni kaybetme korkusu olarak ortaya çıkabileceğinden kaçınılması gereken bir benzetmedir. Bu yaş grubundaki çocuklara; ölen kişinin yokluğu anlatılırken “uzun bir uykuya daldı” ya da “bir yolculuğa çıktı” benzeri ifadeler kullanmaktan kaçınmak gerekmektedir.

4-5 Yaş Aralığı: Çocuk, bu yaşlardan itibaren az da olsa ölüm gerçeğini anlayacak seviyededir. Bu yaş grubundaki çocuklara ölüm kavramı anlatılırken, doğadan ya da hayvanlardan faydalanılabilir. İlkbaharda yaprakların yeşermesi, sonbaharda sararıp dökülmesi gibi.

6-10 Yaş Aralığı: Bu yaşlardan itibaren; çocuğun ölüm haberini aldıktan sonraki ruh durumu da göz önünde bulundurularak (aşırı duygusal tepkiler verdiyse, ağlama krizleri gibi, katılması önerilmez) cenazeye katılması önerilmektedir. Bu katılım; üzüntüsünü daha somut şekilde sona erdirmesine ve inkardan uzaklaşmasına katkı sağlayacaktır.

10 yaş sonrasında; çocuklarda yetişkinlere benzer yas tepkileri görülür. Mutsuzluk açıkça bellidir. Çocuk yaşadığı acının etkisiyle gerçeklerden uzaklaşıp hayallere sığınabilir.

Çocuğa Ölüm Haberi Nasıl Verilmeli?

Bu konuda bir karar verebilmek adına; öncelikli olarak çocuğun yaş döneminin özelliklerini ve ölüm hakkındaki alt yapısını bilmek gerekmektedir. Bu konuda çok kaygılı iseniz; bir uzmandan (Pedagog, Çocuk Psikoloğu, Psikolojik Danışman vb.) yardım alınabilir.

Bununla birlikte, çocuğun yaş dönemine uygun olarak gerçeği fazla vakit kaybetmeden açıklamak gerekmektedir. Dikkat edilecek en önemli hususlar:

– Haber mümkün olduğunca kısa sürede verilmeli.
– Çocuğa soru sorması için olanak tanınmalı, soruları dürüstçe cevaplanmalı.
– Yaşanan ölümün sebebi çocuğa net şekilde açıklanmalı ve içine girecekleri suçluluk duygusu engellenmelidir. (Yaramazlık yaptığım için annem/ babam öldü gibi yanlış inançların önüne geçilmeli.)
– Ölüm korkusuna ya da diğer yakınları kaybetme korkusuna sebep olacak benzetmelerden kaçınılmalıdır. (Uzun bir yolculuğa çıktı, uykuya daldı gibi)
– Yapılan araştırmalar çocukların sanılanın aksine ebeveyn kayıpları ile ilgili konuşmaktan kaçınmadıklarını; güvenebilecekleri kişilere kendilerini açmaya meyilli olduklarını göstermiştir. Bu sebeple çocuğun duygularını ifade etmesine fırsat vermek gerekmektedir.

Ebeveyn Kaybı Sonrası Çocuğa Nasıl Yardımcı Olunabilir?

– Ölümün ardından ev içindeki matem ortamı süreklilik göstermemelidir.
– Çocuk, duygularını ifade etmesi için yüreklendirilmeli, ağlamalarına ya da tepkilerine engel olunmamalıdır.
– Ölen anne/baba/kardeşin fotoğrafları oldukları yerde kalmalı; özlem duygusu hakim olduğunda ve özel günlerde mezarlık ziyaretleri yapılmalıdır.
– Çocuğun yaşadığı duygusal durum göz önüne alınarak aşırı korumacı olmak yerine ilişkiler normal düzeyde tutulup; sevgi verilmelidir.
– Mümkün olduğu müddetçe, çocuğun alıştığı düzen, okuduğu okul ve yaşam çevresi olduğu gibi kalmalıdır.
– Ölümü izleyen günlerde; çocuğun okul dışı etkinlikleri arttırılmalı, boş zaman etkinlikleri sayesinde bedenen yorgun olması sağlanıp kafasında çeşitli senaryolar kurmasını engellemeye çalışmak gerekmektedir.
– Çocuk sıkça, onu anlayabilen, yaşadıklarıyla empati kurabilecek kuzen, yeğen, arkadaşları ile görüştürülmeli; kaybedilen ebeveynin yerine bir süre model olabilecek bir yetişkin ile ilişki kurması sağlanmalıdır.
– Eğer bu konuda çocuğunuza gerektiği kadar destek olamadığınızı, hatta kendinizin de yas dönemini atlatmak için yardıma ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız; çok vakit kaybetmeden bir uzmandan psikolojik destek alabilirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar

Çocuğu Anlamak ve Tanımak/ Prof. Dr. Haluk Yavuzer – Remzi Kitabevi 2003.
Ana- Baba ve Çocuk/ Prof. Dr. Haluk Yavuzer- Remzi Kitabevi 2014.
Çocukta Yas- Anne- Baba El Kitabı/ Türk Psikologlar Derneği
Çocuklarda Yas- Psikolojik Danışman Nuray Ergün/ Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları 2005.

Çocukta Ebeveyn Kaybı ve Yas yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Bütün bunlar göz önüne alındığında; tüm bu önemli dönüm noktalarını, o dönemleri yaşayan çocukların genel özelliklerini ve yaşanacak olası problemlerin çözüm önerilerini ortaya koyan bir kitap: “Çocuk Neyi Neden Yapar?”

Benzer sorunlarla karşılaşmış ailelerin Adem Güneş’e danıştıkları konular ve onlara verilen cevapları da barındıran bu kitap yaşadığınız sorunlara nokta atışı yapan bir nitelik taşıyor.

İçerikten bazı başlıklar paylaşmak gerekirse: Kardeş kıskançlığı, Çocuklarda uyku düzeni, Parmak emme, Kaba ve çirkin sözler, Tırnak yeme, Çocuk ve yalan, İnatçılık, Hırçınlık, Teknoloji bağımlılığı…

“Çocuğum neden böyle davranıyor, ona nasıl davranacağımı bilemiyorum.” endişesini yaşayan anne-babalar ve çocuk eğitimi ile ilgilenen meslek grupları için şiddetli tavsiyemdir.

Keyifli okumalar…

Çocuk Neyi Neden Yapar? yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Adem Güneş, 7-14 Yaş Dönemi Çocuk Eğitiminde 100 Temel Kural isimli kitabında bu önemli gelişim dönemine dair ipuçları veriyor. Kuramsal bilgilerin ağırlığından sıyrılmış; kısa ve net bilgiler mevcut. En önemlisi, söz konusu yaş grubundaki çocukların neredeyse tüm duygularından satır aralarında bahsedilmiş. Bir çocuğa yardımcı olabilmenin yolunun onu tanımaktan geçtiği gerçeği göz önüne alındığında; Adem Güneş’in bu eseri tam da ulaşılması gereken bir noktaya işaret ediyor.

Arka kapağında da belirtildiği üzere; uzun süreli okumalar yapmaya fırsat bulamayan anne-babalar ve eğitimciler için bir başucu kitabı.

Yazarın diğer kitaplarında olduğu gibi; şiddetle tavsiye ediyorum.

Keyifli, bilgilenmeli okumalar…

Uzman Pedagog Doktor, 7-14 Yaş Dönemi Çocuk Eğitiminde 100 Temel Kural
Timaş Yayınları, 2015.

7-14 Yaş Dönemi Çocuk Eğitiminde 100 Temel Kural yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Sağlıklı çocuk eğitiminde sağlıklı aile ilişkilerini temel alan eser; aile içi iletişim, çocuklarda disiplin ve sorumluluk bilinci, çocukla doğru iletişim ve kullanılan beden dili, okul öncesi ve okul çağı çocuklarında görülebilecek temel sorunlar ve çözüm önerileri gibi pek çok başlık altında hazırlanmıştır.

Verilen konu başlıkları altında kuramsal açıklamalar ve sonrasında verilen önerilerle kitabın yaşama geçirilebilirliği arttırılmıştır; aslında bu kadar uzun süredir baskıya devam etmesinin ve 33. Baskıya ulaşmasının bir sebebi de bu olarak düşünülebilir.

Yavuzer; kitabı hazırlarken çocuk eğitiminde doğru bildiğimiz yanlışları göz önüne koymak adına, yanlış ve doğru davranışlarla birlikte resimlendirilerek sunulmasını sağlamıştır. Bu bağlamda; bu eser var olan sorunları çözümleyebilmek ve çocuk eğitiminde yeni bir başlangıç yapmak isteyen anne-baba ve öğretmenlere şiddetle tavsiyemdir.

İyi okumalar…

Not: Bu eser, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından ilk ve orta dereceli okul öğretmenlerine tavsiye edilmiştir.

Prof. Dr. Haluk Yavuzer- Çocuk Eğitimi El Kitabı
Remzi Kitabevi- Eylül, 2015.

Çocuk Eğitimi El Kitabı yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Kitap, uzun yıllardır kullanılmış çocuk eğitimi yöntemlerine taban tabana zıt diyebileceğimiz bakış açıları içeriyor. Kendi deyimiyle, “Ne diyor bu adam?” dedirtecek fikirler var kitapta. Güzel olansa bu farklı diye tabir ettiğimiz düşüncelerin okuru yakalayabiliyor olması. Bu durumun Adem Güneş’in çocuk eğitiminde vicdanlı olmayı tavsiye ederken, bizim de çocuk ruhumuza dokunması sayesinde olduğuna inanıyorum.

Üniversite eğitimim sırasında tanıştığım, çok değer verdiğim hocam, Dr. İsmail Hakkı Tomar danışma sırasında danışanı şaşırtmak gerektiğini söylerdi, aklımızı ve dilimizi ustaca kullanmamız gerektiğini. Adem Güneş’in kitaplarında da bu var aslında. Anne-babayı, eğitimciyi kısacası okuru şaşırtıyor. Eşit davranmanın kardeş kıskançlığını arttıracağı konusunda kaleme aldığı yazıda olduğu gibi… Bildiğimizi ve doğru olduğunu sandığımız terbiye yöntemlerinin tahtını sallayarak…

Anne- babalara çocukları ile çocuk olmanın ve bu maceranın tadını çıkarmanın mümkün olduğunu anlatan bu kitabı şiddetle ve böyle bilim insanlarına sahip olmanın verdiği gururla tavsiye ediyorum.

Keyifli okumalar….

Uzman Pedagog Doktor Adem Güneş- Çocuk Eğitiminde Doğru Bilinen Yanlışlar
Timaş Yayınları, 2015.

Çocuk Eğitiminde Doğru Bilinen Yanlışlar yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk kitabı, psikoloji, PDR gibi alanlarda ders kitabı olarak kullanılabilecek teorik bir içeriğin yanı sıra gündelik yaşam içerisinde ebeveynlerin de rehber olarak kullanabileceği nitelikte. Samimi bir üslup ile ele alınmış olan kitap, gelişim psikolojisiyle birlikte toplumsal yaşamı da düzenleyebilecek içeriklere sahip. Aslında, benzer kitaplardan da bu açıdan ayrılmaktadır.

Lisans eğitimim sırasında kendisinden ders almış, bilgilerinden faydalanabilmiş bir psikolojik danışman olarak, hocam Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çetinkaya’nın kitabını anne-babalara, meslektaşlarıma ve eğitimcilere şiddetle tavsiyemdir.

Keyifli okumalar…

Yrd. Doç. Dr. Bünyamin Çetinkaya- Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk
Empati Yayınları- Şubat 2010

Ruhsal Açıdan Sağlıklı Aile Sağlıklı Çocuk yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Bu kaygıları taşıyarak kitapları araştırdığım sırada rastladım Adem Güneş’e. Kitaplarını okumaya başlayınca hem çok sevindim bulduğum hazineye, hem de geç bulduğum için biraz hayıflandım.

Şu sıralar kulağıma en hoş gelen tanımlama Adem Güneş için kullanılıyor:
O bir “Çocuk Dostu”

Çocuk Deyip Geçmeyin isimli kitabı, yazarın Aksiyon Dergisi’nde kaleme aldığı yazılardan derlenerek hazırlanmış. Odak noktası ise, “Çocuktur, unutur.” yanılgısı…

Bu yanılgı ile hafızası unutsa bile duygu dünyası yaralanmış çocuklara ve onların ailelerine, öğretmenlerine bir çıkış kapısı açıyor Adem Güneş. Çocuktan yana yepyeni bir pencere aralıyor.

Günlük hayatta sıkça karşılaştığınız sorunların çözümlerini bulabileceğiniz, sizi anlayan bir kitap “Çocuk Deyip Geçmeyin”.

Şiddetli tavsiyelerimle, iyi okumalar…

Kitabın Önsözünden:

“Çocuk zihninin savunması yoktur, çocuk ne yaşarsa o olur. Değer verilen çocuk, değerli olur. Ve çocuğa değer vermek ona bir lütuf değil, insan olarak onun en doğal hakkıdır. Gelecek, “çocuk deyip geçmeyen” ebeveyn ve eğitimcilerle inşa edilecektir.”

Pedagog Adem Güneş – Çocuk Deyip Geçmeyin
Timaş Yayınları, 2015

Çocuk Deyip Geçmeyin! yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.

Filme ismini veren “iyi dinozor” ve onun sevimli ailesi gözünden seyrediyoruz kurgulanan dünyayı. Kendi hallerinde, hayatta kalma telaşı yaşayan bir ailenin küçük sorunlarına tanıklık ediyoruz, sonradan aralarına katılan küçük bir misafirle birlikte.

Her animasyonda olduğu gibi bazı mesaj kaygıları var İyi Dinozor’un da. Ama hem anne-baba olmayı, hem farklı gelişen çocukları hem de arkadaşlık ilişkilerini bu denli ustaca içine sindirebilmiş bir film daha görmemiştim!

Başlıktaki ateş böceklerinden hiç bahsetmedin diyorsanız, o da işin sürprizi olsun.

Çocuklarınız ve eşinizle bu maceraya ortak olmak için ara yıl tatili çok güzel bir fırsat, kaçırmayın derim.

İyi seyirler…

Yönetmen: Peter Sohn
Senaryo: Bob Peterson, Peter Sohn, Erik Benson
Tür: Animasyon, Macera, Komedi, Aile, Fantastik
IMDB: 7.0
Vizyon Tarihi: 15 Ocak 2016 (Türkiye)
Müzik: Jeff Danna, Mychael Danna

Ateş Böcekleri İçinde: İyi bir Dinozor yazısı ilk önce Aile Kafe üzerinde ortaya çıktı.